GPT-6.2 Astra و Sol: بررسی کامل مدلهای جدید OpenAI، قیمت و بنچمارک
OpenAI در ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶ (۲۶ آبان ۱۴۰۵) دو مدل تازه منتشر کرد: GPT-6.2 Astra، قویترین مدلش برای کارهای سخت و حرفهای، و GPT-6.2 Sol، مدل ارزانتر برای کارهای روزمره. قیمت Astra نسبت به GPT-6 Astra حدود ۲۰٪ ارزانتر شده (۸ دلار ورودی و ۴۰ دلار خروجی برای هر میلیون توکن) و Sol با همان قیمت قبلی (۲ و ۱۰ دلار) آمده است. در داوری مستقل، Astra دومین مدل جهان در شاخص Artificial Analysis است و فقط Claude Fable 5.2 از آن جلوتر است. ولی در کدنویسی پیشرفتی نکرده و واکنش کاربران حرفهای هم دوگانه بوده است. جمعبندی ما در یک جمله: برای بیشتر کسبوکارها، برندهی واقعی این انتشار Sol است، نه Astra.
خلاصه در یک نگاه
| مورد | GPT-6.2 Astra | GPT-6.2 Sol |
|---|---|---|
| تاریخ انتشار | ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶ | |
| شناسهی API | gpt-6.2-astra | gpt-6.2-sol |
| نقش | کارهای سخت و تخصصی: علم، مهندسی، مالی، پروژههای بزرگ | کار روزمره: کدنویسی معمول، نوشتن، گردشکارهای چندمرحلهای |
| قیمت API (ورودی / خروجی) | ۸ / ۴۰ دلار | ۲ / ۱۰ دلار |
| نسبت به نسخهی قبل | ۲۰٪ ارزانتر از GPT-6 Astra | همان قیمت GPT-6.1 Sol |
| شاخص Artificial Analysis | ۶۲ (رتبهی دوم) | ۵۷ |
| کجا | بخش Work و Codex در ChatGPT (Plus، Pro، Enterprise، Edu)، API و GitHub Copilot | |
خانوادهی GPT-6 تا امروز
برای اینکه بدانید 6.2 کجای ماجراست، این خط زمانی کمک میکند:
- ۳ سپتامبر ۲۰۲۶: GPT-6 Astra بهعنوان قویترین مدل OpenAI با پنجرهی متن یک میلیون توکنی و قیمت ۱۰ و ۵۰ دلار منتشر شد.
- ۲۲ سپتامبر: دو مدل سبکتر Sol و Luna آمدند. OpenAI گفت Sol حدود نصف مدل قبلیاش اشتباه میکند.
- ۷ و ۸ اکتبر: GPT-6 به ChatGPT رسید؛ Sol برای پلنهای پولی و Luna برای پلنهای رایگان و Go. همزمان «Intelligent UI» آمد که جوابها را با تصویر و ابزار تعاملی ترکیب میکند.
- بعد از آن: Sol به نسخهی GPT-6.1 بهروز شد.
- ۱۷ نوامبر: GPT-6.2 Astra و GPT-6.2 Sol.
یعنی 6.2 یک نسل تازه نیست؛ نسخهی بهترشدهی همان خانواده است با تمرکز روی کار حرفهای، کار ایجنتی و هزینهی کمتر برای هر کار.
Astra و Sol چه فرقی دارند؟
OpenAI این دو را برای دو نوع کار جدا ساخته است. Astra را برای تغییرهای پیچیده در یک کدبیس بزرگ، ساخت وباپ کامل، کارهای علمی و مهندسی و سندهای قالبدار پیشنهاد میکند. مثلاً میتواند چیدمان، رنگ و اندازهی فونت یک اسلاید را از روی اسکرینشات بازسازی کند. Sol برای کدنویسی معمول، نوشتن و گردشکارهای چندمرحلهای است و به گفتهی OpenAI، خیلی از کارمندان خودش آن را مدل پیشفرضشان کردهاند.
مهمترین عدد برای انتخاب بین این دو، نتیجهی FrontierCode 2.0 (بنچمارک کدنویسی شرکت Cognition) است: طبق اعلام OpenAI، Sol در بالاترین سطح فکر کردن فقط نیم امتیاز از Astra عقب است، با حدود یکپنجم هزینه. یعنی برای کدنویسی، پرداخت چهار برابر برای Astra معمولاً توجیه ندارد.
قیمت API و حالتهای سرعت
| مدل و حالت | ورودی | ورودی کششده | خروجی |
|---|---|---|---|
| Astra، استاندارد (ورودی تا ۲۷۲ هزار توکن) | ۸ دلار | ۰٫۴۰ دلار | ۴۰ دلار |
| Astra، استاندارد (ورودی بیشتر از ۲۷۲ هزار) | ۱۶ دلار | نامشخص | ۶۰ دلار |
| Astra، سریع (Fast) | ۱۶ دلار | نامشخص | ۸۰ دلار |
| Sol، استاندارد (ورودی تا ۲۷۲ هزار توکن) | ۲ دلار | ۰٫۱۰ دلار | ۱۰ دلار |
| Sol، استاندارد (ورودی بیشتر از ۲۷۲ هزار) | ۴ دلار | نامشخص | ۱۵ دلار |
| Sol، سریع (Fast) | ۴ دلار | نامشخص | ۲۰ دلار |
قیمتها برای هر میلیون توکن است. چند نکتهی دیگر:
- Batch: اگر جواب فوری لازم ندارید، پردازش دستهای نصف قیمت استاندارد است.
- Ultrafast: حالت تازهای که تا ۴٫۵ برابر سریعتر توکن تولید میکند. قیمتش فعلاً ۳ برابر حالت استاندارد است و طبق گزارش VentureBeat، از ۱ مارس ۲۰۲۷ به ۶ برابر میرسد.
- کش: قیمت ورودی کششدهی Astra حدود ۶۰٪ کم شده است. برای ایجنتی که دستور سیستمی طولانی و ثابت دارد، این تخفیف مهم است.
- در برابر رقیب: Claude Fable 5.2 هم همان ۸ و ۴۰ دلار را میگیرد، ولی خواندن از کش را نصف Astra حساب میکند.
هزینهی هزار گفتگو با Astra و Sol
با همان فرضی که در مقایسهی بهترین مدل برای ایجنت کسبوکار استفاده کردیم (هر گفتگو حدود ۳٬۰۰۰ توکن ورودی و ۵۰۰ توکن خروجی؛ محاسبهی نمونه، نه آمار مشتری):
| مدل | بدون کش | اگر ۲٬۰۰۰ توکنِ ثابت هر گفتگو از کش خوانده شود |
|---|---|---|
| GPT-6.2 Sol | حدود ۱۱ دلار | حدود ۷ دلار |
| GPT-6.2 Astra | حدود ۴۴ دلار | حدود ۲۹ دلار |
یعنی Sol از نظر هزینه همردهی Claude Sonnet 5.5 است و Astra همقیمت Fable 5.2. داوری مستقل Vals AI هم همین فاصله را در هزینهی هر کار کامل نشان میدهد: حدود ۱۰٫۶۸ دلار برای Astra، ۳٫۱۸ دلار برای Sol و ۲۱٫۲۸ دلار برای GPT-6 Astra. پس Astra جدید هر کار را تقریباً با نصف هزینهی نسخهی قبلی تمام میکند. یکی از دلیلهایش این است که کمتر مینویسد: Vals میگوید Astra کمترین توکن خروجی را بین ده مدل برتر مصرف میکند (حدود ۹۱ هزار توکن در هر کار).
بنچمارکها از زبان OpenAI
این عددها را خود OpenAI در نمودارهای معرفی منتشر کرده است. مقایسه با نسخهی قبلی هر مدل است:
| بنچمارک | Astra جدید | GPT-6 Astra | Sol جدید | Sol قبلی |
|---|---|---|---|---|
| Agents' Last Exam (کار ایجنتی) | ۷۸٫۳٪ | ۷۳٫۱٪ | ۷۳٫۰٪ | ۷۲٫۵٪ |
| Terminal-Bench-Science | ۷۷٫۱٪ | ۶۸٫۱٪ | ۶۸٫۰٪ | ۵۷٫۰٪ |
| BenchCAD 2.1 Core (طراحی مهندسی) | ۸۲٫۵٪ | ۶۲٫۶٪ | ۷۳٫۱٪ | ۵۲٫۶٪ |
| Vals Science Index | ۶۸٫۴٪ | ۶۵٫۱٪ | ۵۸٫۵٪ | ۵۹٫۶٪ |
| Harvey LAB-AA (کار حقوقی) | ۱۵٫۰٪ | ۸٫۶٪ | ۱۱٫۱٪ | ۶٫۹٪ |
چند ادعای دیگر OpenAI:
- در Agents' Last Exam، Astra حدود ۵٫۵ امتیاز از Claude Fable 5.2 جلوتر است، با حدود ۵٪ هزینهی آن.
- در AA-3D (رقابت سهبعدی با داوری انسانی)، Astra با امتیاز Elo ۱٬۳۱۸ اول است؛ Fable 5.2 با ۱٬۲۷۱ و Sol با ۱٬۲۵۹ پشت سرش.
- در GDPval-v2 (آزمون داخلی کار حرفهای)، Astra ۶٫۲ امتیاز بهتر شده و ۲۲٪ توکن خروجی کمتری مصرف کرده است.
به ردیف Vals Science Index در جدول دقت کنید: Sol جدید آنجا کمی ضعیفتر از نسخهی قبلی است. این تنها افتی است که خود OpenAI در نمودارهایش نشان داده است.
داوری مستقل: کجا اول است و کجا نه
عددهای سازنده همیشه بهترین زاویه را نشان میدهند. سه داور مستقل این مدلها را جدا سنجیدهاند:
Artificial Analysis
| مدل | شاخص هوش (Intelligence Index) |
|---|---|
| Claude Fable 5.2 | ۶۵ |
| GPT-6.2 Astra | ۶۲ (۵ امتیاز بیشتر از GPT-6 Astra) |
| Gemini 4 Carbon | ۶۰ |
| Claude Opus 5.5 | ۵۹ |
| GPT-6.2 Sol | ۵۷ (۲ امتیاز بیشتر از نسخهی قبل) |
به گفتهی همین داور، مدلهای OpenAI در نمودار «کیفیت در برابر هزینه» روی مرز بهینهاند؛ یعنی برای هر سطح هزینه، از بهترین گزینهها هستند.
Epoch AI
در شاخص توانایی Epoch، Astra با ۱۷۴ امتیاز با Fable 5.2 مساوی است (GPT-6 Astra: ۱۶۹). در مسئلههای ریاضی FrontierMath Erdős، Astra ۷ مسئله از ۶۸ را با اثبات تأییدشده حل کرده؛ رکورد قبلی ۳ مسئله بود و یکی از جوابها حتی پاسخ شناختهشدهای نداشت. ولی در پروژههای پژوهشی واقعی، Epoch دیده Astra از Fable 5.2 عقبتر است و نسبت به نسخهی قبلی خودش هم تقریباً پیشرفتی نکرده است.
Vals AI
- شاخص کلی Vals: Astra رتبهی هفتم و Sol رتبهی نهم، فقط ۱٫۶ امتیاز با هم فاصله دارند. صدر جدول باز هم Fable 5.2 است.
- شاخص علمی Vals: Astra اول است، با حدود نصف هزینه و زمان GPT-6 Astra.
- Terminal-Bench 4: Astra پنجم و Sol هفتم.
- حقوقی: ضعیفترین حوزه. با اینکه امتیاز هر دو مدل نسبت به نسخهی قبل حدود دو برابر شده، در پژوهش حقوقی Astra رتبهی ۳۰ و Sol رتبهی ۵۲ را دارند.
ضعفها؛ چیزی که در نمودارهای تبلیغاتی نیست
- کدنویسی جلو نرفته: امتیاز Astra در شاخص ایجنت کدنویسی Artificial Analysis با نسخهی قبل فرقی نکرده و Sol حتی ۳ امتیاز افت کرده است (عمدتاً به خاطر ۱۴ امتیاز افت در SWE-Atlas-QnA-AA).
- توهم روی سؤالهای سخت: در آزمون AA-Omniscience، نرخ پاسخ غلطِ با اطمینان برای Astra ۵۹٪ و برای Sol ۵۵٪ بوده است. این سؤالها عمداً خیلی سختاند، ولی یعنی برای اطلاعات حساس باید منبع را جدا چک کرد.
- گزارش ندادن مانعها: طبق کارت سیستم OpenAI، این مدلها در محیطهای شبیهسازیشدهی کاری کمتر کار نادرست کردهاند، ولی بیشتر از قبل نگفتهاند که مثلاً فایلی پیدا نشده یا ابزاری کار نمیکند. برای ایجنت کسبوکار، این یعنی باید خودتان بررسی کنید که کار واقعاً انجام شده است.
- محدودیت امنیت سایبری: محافظهای سختگیرانهتر، جلوی بخشی از کارهای مشروع امنیتی را هم میگیرد.
واکنش کاربران حرفهای
این انتشار از آن دسته نبود که همه دربارهاش همنظر باشند. طبق گزارش VentureBeat:
- Matt Shumer مدلها را عملاً غیرقابلاستفاده خواند و گفت وقتی کاری را به Astra سپرده، مدلهای Claude که ناظرش بودند آن کار را از نو انجام دادهاند.
- Theo Browne آن را بدترین مدلی دانست که OpenAI منتشر کرده است. Astra در بازنویسی یک کامپایلر از TypeScript به Rust هفت روز پیشرفتی نکرد و آخر هم نسخهای ۵۶٪ کندتر تحویل داد. Browne هنوز Claude Opus 5.5 را برای برنامهنویسی ترجیح میدهد، هرچند قبول دارد Astra در بازبینی کد مشکلاتی را پیدا کرد که بقیه ندیده بودند.
- Ethan Mollick (دانشگاه وارتون) آن را «خیلی ناهموار» و سختتر از رقبا برای هدایت کردن توصیف کرد. میگوید این اولین مدل پیشروی OpenAI از GPT-4.5 به بعد است که برایش پیشرفتی واضح نبوده، هرچند در پروژههای بلندپروازانه میتواند نتیجه بدهد.
- Dan Shipper (Every) دیده Astra در ساختهای سرتاسری زود دست از کار میکشد و اصرارش بر کوتاهنویسی گاهی متن را سختفهم میکند.
- نظرهای مثبت: Ben Hylak و Ashe Magalhaes از Astra در موشنگرافیک، جلوههای بصری و ویرایش ویدیوی ایجنتی تعریف کردهاند. شرکت Basis هم گزارش داده زمان کارهای حسابداری طولانی نصف شده است.
جمعبندی ما: Astra روی کاغذ قویتر و ارزانتر شده، ولی در کارهای طولانی و واگذارشده هنوز قابلاتکا نیست. این دقیقاً همان کاری است که ایجنتهای کسبوکار انجام میدهند.
ایمنی و امنیت
- هر دو مدل طبق چارچوب آمادگی OpenAI به سطح «بحرانی» در امنیت سایبری و سطح «بالا» در خطر زیستی و شیمیایی رسیدهاند. برای همین با محافظهای سختگیرانهتری منتشر شدهاند.
- OpenAI میگوید Astra اولین مدل عمومی است که در «بهبود خودکار هوش مصنوعی» به سطح «بالا» رسیده است.
- برنامهای به اسم Daybreak در راه است تا مدافعان امنیتی تأییدشده با محدودیت کمتری به این مدلها دسترسی داشته باشند.
- Epoch یادآوری کرده که Astra تعداد بیشتری گام استدلال پشتسرهم را بدون زنجیرهی فکر قابلمشاهده انجام میدهد (۱۲٫۳ در برابر ۱۰٫۵ در نسخهی قبل). این، نظارت بر رفتار مدل را سختتر میکند.
کجا و برای چه کسانی در دسترس است؟
- ChatGPT: در بخش Work و در Codex، برای پلنهای Plus، Pro، Enterprise و Edu. طبق اعلام OpenAI، این انتشار مدلها را به چت معمولی اضافه نمیکند. پلن Pro پانصددلاری حالت Ultrafast را روی هر دو مدل دارد و پلن Pro دویستدلاری برای اولین بار Ultrafast را روی Sol میگیرد.
- API: با شناسههای
gpt-6.2-astraوgpt-6.2-sol. - GitHub Copilot: برای پلنهای Pro+، Max، Business و Enterprise، در VS Code، Visual Studio، JetBrains، Xcode، ترمینال، github.com و موبایل. در سازمانها، مدیر میتواند دسترسی را از تنظیمات مدل خاموش کند.
- کاربران ایران: OpenAI ایران را در فهرست کشورهای پشتیبانیشدهاش ندارد. اگر پروژهی کسبوکاری در ایران میسازید، این محدودیت را از اول در انتخاب مدل حساب کنید و سیستم را طوری بسازید که مدل قابل تعویض باشد. مدلهایی مثل Qwen 4 Plus هم گزینههای جدیاند.
Astra، Sol یا رقبا؟ جدول انتخاب برای کسبوکار
این پیشنهاد ما بر اساس دادههای بالاست، نه حکم قطعی. همیشه با دادهی واقعی خودتان آزمایش کنید:
| نوع کار | پیشنهاد ما | چرا |
|---|---|---|
| ایجنت پشتیبانی و پاسخگویی پرتکرار | Sol یا Gemini 4 Hydrogen | ارزان، سریع و برای بیشتر سؤالها کافی |
| کدنویسی روزمره | Sol | نیم امتیاز پشت Astra با یکپنجم هزینه |
| پروژهی برنامهنویسی طولانی و پیچیده | Claude Opus 5.5 یا Fable 5.2؛ Astra را آزمایش کنید | گزارشهای کاربران از توقف و ناپایداری Astra در کار طولانی |
| کار علمی، مهندسی و طراحی CAD | Astra | اول در شاخص علمی Vals و جهش بزرگ در BenchCAD |
| موشنگرافیک، جلوهی بصری، سهبعدی | Astra | اول در AA-3D و نظر مثبت کاربران |
| کار حقوقی | فعلاً هیچکدام بدون بازبینی انسانی | رتبهی پایین در پژوهش حقوقی Vals |
| حساس به بودجه | Sol با کش، یا Batch | کش و پردازش دستهای هزینه را تا نصف کم میکنند |
برای کسبوکار شما چه معنایی دارد؟
سه درس از این انتشار:
- گرانترین مدل، بهترین انتخاب نیست. Sol با یکچهارم قیمت Astra، در خیلی از کارها تقریباً همسطح آن است. ایجنت را با مسیریاب بسازید: کار ساده به مدل ارزان و کار سخت به مدل قوی برود (راهنمای انتخاب مدل برای ایجنت).
- بنچمارک کافی نیست؛ با کار خودتان آزمایش کنید. پنجاه پیام یا وظیفهی واقعی را به دو سه مدل بدهید و ارزانترین مدلی را انتخاب کنید که از حد قبولیتان رد میشود. ماجرای Astra نشان داد مدلی که در نمودارها دوم جهان است، میتواند در کار واقعی ناامیدکننده باشد.
- مدل را قابل تعویض نگه دارید. در یک ماه گذشته Fable 5.2، Gemini 4 Carbon و Hydrogen و حالا GPT-6.2 آمدهاند. اگر ایجنت یا اتوماسیونتان طوری ساخته شده که عوض کردن مدل فقط یک تنظیم باشد (مثلاً در ایجنت ساختهشده با n8n)، از هر مدل تازه بدون بازسازی کل سیستم استفاده میکنید.
مقایسهی مستقیم و حوزهبهحوزه را در GPT-6.2 Astra در برابر Claude Fable 5.2 نوشتهایم. برای رقبای دیگر، بررسی Claude Fable 5.2 و بررسی Gemini 4 Carbon را ببینید. اگر میخواهید ایجنتی بسازیم که با هر مدل تازه بهروز شود، ایجنت هوش مصنوعی اختصاصی را ببینید.
پرسشهای رایج
GPT-6.2 Astra و Sol چه هستند؟
دو مدل تازهی OpenAI که ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶ منتشر شدند. Astra قویترین مدل این شرکت برای کارهای سخت و تخصصی است و Sol مدل ارزانتر برای کار روزمره.
Astra بهتر است یا Sol؟
Astra در کار علمی، مهندسی و بصری جلوتر است. ولی در کدنویسی و بیشتر کارهای روزمره، Sol با حدود یکچهارم قیمت تقریباً همسطح است و برای بیشتر کسبوکارها انتخاب بهصرفهتری است.
قیمت GPT-6.2 چقدر است؟
برای هر میلیون توکن، Astra ۸ دلار ورودی و ۴۰ دلار خروجی و Sol ۲ دلار ورودی و ۱۰ دلار خروجی. ورودی بالای ۲۷۲ هزار توکن، حالت Fast و Ultrafast گرانترند و Batch نصف قیمت است.
آیا GPT-6.2 از Claude Fable 5.2 بهتر است؟
در شاخصهای کلی Artificial Analysis و Vals نه؛ Fable 5.2 اول است. در شاخص Epoch مساویاند و در کارهای علمی و سهبعدی Astra جلوتر است. قیمت پایهی هر دو یکی است.
کاربران رایگان ChatGPT به GPT-6.2 دسترسی دارند؟
نه. این انتشار فقط برای پلنهای Plus، Pro، Enterprise و Edu در بخش Work و Codex است. پلن رایگان از اکتبر با GPT-6 Luna کار میکند.
GPT-6.2 در ایران قابل استفاده است؟
OpenAI ایران را در فهرست کشورهای پشتیبانیشده ندارد. برای پروژههای کسبوکاری داخل ایران، این محدودیت را در انتخاب مدل در نظر بگیرید و معماری را مستقل از یک شرکت خاص بسازید.
خدمت مرتبط: ساخت ایجنت هوش مصنوعی (AI Agent) اختصاصی برای شرکت شما